Yapay Zekânın En Başarı göstermiş ve En Başarısız Olduğu Mevzular

Yapay zekâ son yıllarda teknoloji dünyasının en popüler icadı hâline geldi. Akıllı telefonlarımızdaki asistanlardan, izleyeceğimiz filmi tahmin eden platformlara kadar hayatımızın her alanına sızmış durumda. Buna karşın kimi vakit bir dâhi benzer biçimde en karmaşık problemleri saniyeler içinde çözerken, kimi vakit en kolay bir espriyi bile anlamakta zorlanıyor.

Ikimiz de bu içeriğimizde yapay zekâ ile alakalı abartılı beklentileri ve yersiz korkuları bir kenara bırakacağız. Onun yerine madalyonun iki yüzüne de bakacağız. Yapay zekânın hangi alanlarda insanı geride bırakacak kadar başarı göstermiş bulunduğunu ve hangi mevzularda hâlâ bir çocuğun sağduyusuna bile haiz olmadığını net örneklerle inceleyeceğiz.

Yapay zekâ hangi alanlarda başarı göstermiş?

Yapay zekânın başarı göstermiş bulunduğunu söyleyebileceğimiz alanlar çoğu zaman bolca oranda veri içeren, yine eden ve belirli kurallara dayalı görevlerdir. Bu alanlarda insan hızını ve kapasitesini fersah fersah aşmış durumda.

1. Veri analizi ve tekrarlayan görevler

Milyonlarca satırlık bir Excel tablosunu inceleyip anlamlı sonuçlar çıkarmak bir insan için haftalar sürer fakat yapay zekâ bu işi dakikalar içinde hatasız bir halde yapabiliyor.

Finansal piyasalardaki anormallikleri saptamak, bir firmanın satış verilerindeki gizli saklı trendleri bulmak yada fabrikalardaki üretim bandını denetlemek benzer biçimde görevler, yapay zekânın en sevilmiş olduğu işlerdir.

2. Görüntü ve ses tanıma

Telefonunuzun kilidini yüzünüzle açmanız, toplumsal medyadaki fotoğraflarda arkadaşlarınızın otomatikman etiketlenmesi yada sesli komutlarla asistanınıza bir şeyler yaptırmanız… Tamamı yapay zekânın görüntü ve ses tanımadaki başarısı yardımıyla mümkün oluyor.

Tıp alanında, bir doktorun gözden kaçırabileceği ufacık bir detayı röntgen yada MR görüntülerinde saptayarak erken teşhise destek olması da bu başarının en dirimsel örneklerinden biri.

3. Kişiselleştirilmiş tavsiyeler

“Bu filmi sevebilirsiniz” yada “Bu ürünü alanlar şunları da aldı” benzer biçimde önerilerle sıkça karşılaşıyoruz. İşte bu kişiselleştirme sihrinin arkasında da yapay zekâ var.

İzleme, dinleme ve satın alma alışkanlıklarımızı çözümleme ederek zevklerimize en uygun içerikleri ve ürünleri önümüze getiriyor. Anlayacağınız Netflix, Spotify ve Amazon benzer biçimde dev platformların başarısının temelinde de yapay zekâ yatıyor.

4. Strateji oyunları

Satrançta Garry Kasparov’u yenen Deep Blue yada Go oyununda dünya şampiyonunu yenik eden AlphaGo, yapay zekânın belirli kuralları olan kapalı sistemlerdeki ezici üstünlüğünü zaman içinde kanıtladı.

Milyarlarca hamle olasılığını hesaplayıp en doğru stratejiyi belirleme mevzusunda yapay zekâlar günümüzde bile insan beyninin oldukca ötesinde bir performans sergiliyor.

Yapay zekâ hangi alanlarda yetersiz?

Yapay zekâ, veri ve mantıkla çözülen işlerde ne kadar iyi olursa olsun, devreye insanî özellikler gerektiren mevzular girdiğinde de bir o denli zayıf durumda.

1. Sağduyu ve akıl yürütme

Bir insana “Buzdolabına fil sığar mı?” diye sorsanız, size anında “Hayır” der. Yapay zekâ ise bu suali cevaplamak için filin ve buzdolabının boyut verilerine gereksinim duyar bu sebeple onun “sağduyu” olarak bildiğimiz, dünyanın fizyolojik ve toplumsal kurallarına dair genel bir anlayışı yoktur.

Şu demek oluyor ki kolay özetle bir şemsiyenin yağmurdan korunmak için kullanıldığını “bilir” fakat ıslanmamanın niçin mühim bulunduğunu siz anlatmadığınız sürece “anlamaz”.

2. Duygusal zekâ ve empati

Yapay zekâ, bir metindeki kelimelerden yola çıkarak “mutlu” yada “mutsuz” bir ifadeyi tespit edebilir sadece bir insanoğlunun ses tonundaki titremeyi, yüzündeki belli belirsiz bir mimiği yada bir anlık duraksamasını yorumlayarak empati kuramaz.

İnsan ilişkilerinin temelini oluşturan bu derinliği ve duygusal anlayışı yansılamak etmesi şimdilik imkânsız görünüyor. Bu yüzden bir terapistin yada iyi bir dostun yerini alması oldukca zor olsa gerek.

3. Yaratıcılık ve özgünlük

Evet, yapay zekâ artık fotoğraf yapabiliyor, müzik besteleyebiliyor ve hatta şiir yazabiliyor sadece tüm bu tarz şeyleri öğrendiği milyonlarca mevcut sanat eserinin kalıplarını ve stillerini birleştirerek yapabiliyor.

Kendi iç dünyasından, acılarından, luklarından yada hayallerinden beslenen emsalsiz bir ilhamı yok. Ortaya çıkardığı sonuçlar teknik olarak etkisinde bırakan olsa da çoğu zaman insan elinden çıkan bir sanat eserindeki “ruh” onda daima eksiktir.

4. Etik ve etik mevzular

Yapay zekânın en başarısız olduğu alanların başlangıcında sıkıntılı etik ikilemler gelir. Mesela bir otonom otomobilin kaza anında “yayayı mı, yoksa yolcuyu mu feda etmesi gerektiği” benzer biçimde gri alanlarda karar veremez bu sebeple terbiye, kültürel, kişisel ve durumsal faktörlere bağlı karmaşık bir kavramdır ve matematiksel formüllere dökülemez.

Yapay zekâ bigün insanoğlu kadar parlak zeka olabilir mi?

Bu sual zekânın tanımına bağlıdır. Eğer zekâ, belirli bir görevi hızla ve hatasız yapma yeteneğiyse (satranç oynamak, veri çözümleme etmek benzer biçimde), yapay zekâ esasen birçok alanda insanlardan daha zekidir sadece zekâyı sağduyu, empati, yaratıcılık ve şuur benzer biçimde kavramlarla tanımlarsak, yapay zekânın insan seviyesine erişmesi için önünde daha oldukca uzun bir yol var.

Yapay zekânın en büyük riski nedir?

Teknik risklerin başlangıcında eğitildiği verilerdeki ön yargıları (ırksal, cinsel vb.) öğrenip kararlarına yansıtması gelir. Toplumsal riskler ise fena niyetli kullanımı (düzmece videolar, otonom silahlar) ve iş gücü piyasasındaki ani değişimlerdir. Bu riskleri en aza indirmek, teknolojiyi geliştirirken etik kuralları ve insan odaklı bir yaklaşımı ön planda tutmakla mümkündür.